علائم کیست تخمدان و علت ایجاد در دختران مجرد تا زنان باردار
65 
کیست تخمدان یکی از شایع ترین یافته ها در سونوگرافی زنان است و در اغلب موارد خوش خیم و بدون علامت باقی میماند. بااین حال، در برخی افراد میتواند باعث درد، اختلال در چرخه قاعدگی یا نگرانی های جدی تری شود. آشنایی با علائم کیست تخمدان و دانستن علت به وجود آمدن آن در نوزادان، دختران نوجوان، زنان بالغ و دوران بارداری، به تصمیم گیری آگاهانه و به موقع کمک میکند.
فهرست عناوین
کیست تخمدان چیست و چرا تشکیل میشود؟
تخمدان ها بخشی از دستگاه تناسلی زنان هستند که در دو طرف رحم قرار دارند و وظیفه تولید تخمک و ترشح هورمون هایی مانند استروژن و پروژسترون را بر عهده دارند. کیست تخمدان به کیسه ای پر از مایع یا مواد نیمه جامد گفته میشود که روی یا داخل یک یا هر دو تخمدان تشکیل میشود.
کیست تخمدان در زنانی که چرخه قاعدگی منظم دارند پدیده ای شایع است و در بسیاری از موارد، فرد اصلاً متوجه وجود آن نمی شود مگر زمانی که کیست رشد کند یا در سونوگرافی تشخیص داده شود.
به طور کلی، علت به وجود آمدن کیست تخمدان میتواند یکی از موارد زیر باشد:
- مشکلات هورمونی: شایع ترین علت کیست تخمدان است. کیست های عملکردی معمولاً در اثر نوسانات هورمونی یا اختلال در روند طبیعی تخمک گذاری ایجاد میشوند و در اغلب موارد بدون درمان خاصی از بین میروند. مصرف برخی داروهای تحریک تخمک گذاری نیز میتواند در ایجاد این کیست ها نقش داشته باشد.
- اندومتریوز: در زنان مبتلا به اندومتریوز، بافت مشابه پوشش داخلی رحم ممکن است به تخمدان بچسبد و باعث تشکیل کیست هایی به نام اندومتریوما شود. این نوع کیست ها اغلب در دوران قاعدگی یا هنگام رابطه جنسی دردناک تر هستند.
- بارداری: در اوایل بارداری، کیست جسم زرد برای حمایت هورمونی از بارداری تشکیل میشود. این کیست معمولاً بی خطر است، اما در برخی موارد ممکن است تا ماه های بعدی بارداری باقی بماند.
- عفونت های شدید لگنی: در صورت گسترش عفونت های لگنی به تخمدان ها یا لوله های فالوپ، احتمال تشکیل کیست تخمدان افزایش مییابد و معمولاً نیاز به پیگیری پزشکی دارد.
تنها در شرایطی که کیست باقی بماند، بزرگ شود یا علائم بالینی ایجاد کند، بررسی پزشکی و تصمیم گیری درمانی ضرورت پیدا میکند.
بیشتربخوانید: بهترین قرص برای عفونت رحم در زنان
علت کیست تخمدان سمت چپ یا راست چیست؟
ایجاد کیست در یک سمت تخمدان معمولاً به فعال بودن همان تخمدان در چرخه تخمک گذاری مربوط میشود. از نظر پزشکی، تفاوت مهمی بین کیست تخمدان چپ یا راست وجود ندارد و محل کیست به تنهایی نشانه خطر محسوب نمی شود.
علت کیست تخمدان در دختران مجرد چیست؟
در دختران نوجوان و جوان، شایع ترین علت کیست تخمدان نوسانات هورمونی ابتدای بلوغ است. در این دوره، محور هورمونی هنوز به تعادل کامل نرسیده و تخمک گذاری ممکن است نامنظم باشد.
رایج ترین نوع کیست در این گروه سنی، کیست های عملکردی هستند که اغلب طی ۶ تا ۸ هفته بدون درمان از بین میروند. گاهی این کیست ها حاوی خون هستند که به آن ها کیست جسم زرد هموراژیک گفته میشود. همچنین ممکن است کیست تخمدان حتی قبل از شروع قاعدگی یا در زمان مصرف داروهای مهارکننده تخمک گذاری مشاهده شود.
در دختر مجرد، وجود کیست معمولاً خوش خیم است و تنها در صورت رشد غیرطبیعی، تداوم یا ایجاد درد شدید نیاز به پیگیری تخصصی دارد.
علت کیست تخمدان در زنان چیست؟
در زنان سن باروری، علت های ایجاد کیست تخمدان متنوع تر میشود و تنها به کیست های عملکردی محدود نیست. علت های شایع کیست تخمدان در زنان عبارت اند از:
- نوسانات یا اختلالات هورمونی
- سندرم تخمدان پلی کیستیک
- اندومتریوز و تشکیل کیست آندومتریوما
- عفونت های شدید لگنی که به تخمدان ها گسترش پیدا میکنند
- باقی ماندن کیست جسم زرد پس از تخمک گذاری
برخی از این کیست ها ممکن است بزرگ شوند یا به طور کامل از بین نروند و در این شرایط بررسی های تکمیلی ضروری است.
بیشتر بخوانید: بهترین زمان سونوگرافی رحم و تخمدان
علت کیست تخمدان در نوزادان
کیست تخمدان در نوزادان دختر معمولاً به صورت اتفاقی در سونوگرافی های دوران بارداری یا پس از تولد تشخیص داده میشود. علت اصلی آن تأثیر هورمون های مادر، به ویژه استروژن، بر تخمدان جنین است.
در اغلب موارد، این کیست ها خودبه خود کوچک میشوند و طی ماه های اول زندگی از بین میروند. فقط کیست های بزرگ یا همراه با عارضه نیاز به مداخله پزشکی دارند.
علت ایجاد کیست تخمدان در بارداری
در دوران بارداری، شایع ترین نوع کیست تخمدان، کیست جسم زرد است. این کیست برای حمایت هورمونی از بارداری در اوایل حاملگی نقش دارد.
علت ایجاد کیست تخمدان در بارداری معمولاً به باقی ماندن جسم زرد و تغییرات طبیعی هورمونی مربوط است. بیشتر این کیست ها بی خطر هستند و با پیشرفت بارداری به تدریج از بین میروند، مگر اینکه رشد غیرطبیعی یا درد ایجاد کنند.
در صورتی که در دوران بارداری درباره وجود کیست، علائم آن یا نیاز به پیگیری تخصصی نگرانی دارید، مشاوره با پریتانولوژیست میتواند به تصمیم گیری ایمن تر و آگاهانه تر کمک کند.
علت بزرگ شدن کیست تخمدان چیست؟
علت بزرگ شدن کیست تخمدان میتواند ادامه تحریک هورمونی، وجود اندومتریوز، عفونت یا ماهیت غیرعملکردی کیست باشد. کیست هایی که رشد میکنند، درد ایجاد میکنند یا در سونوگرافی ظاهر مشکوک دارند، نیاز به پیگیری منظم و گاهی درمان دارند.
اگر درباره نوع کیست، علت ایجاد آن یا نیاز به پیگیری تخصصی تردید دارید، مشاوره با متخصص کیست تخمدان میتواند به شما کمک کند با خیال آسوده مسیر درست تشخیص و درمان را انتخاب کنید.
علائم کیست تخمدان چیست؟
بخش قابل توجهی از کیست های تخمدان هیچ علامتی ایجاد نمی کنند و به طور اتفاقی در معاینه لگنی یا سونوگرافی تشخیص داده میشوند. اما اگر کیست بزرگ شود یا عارضه ایجاد کند، ممکن است علائم زیر دیده شود:
- درد لگن یا پایین شکم که میتواند مبهم، متناوب یا مداوم باشد
- احساس فشار، سنگینی یا نفخ در شکم، به ویژه در سمتی که کیست وجود دارد
- درد هنگام رابطه جنسی یا پس از آن
- تشدید دردهای قاعدگی یا ایجاد درد جدید در دوران پریود
- تغییر در الگوی خون ریزی قاعدگی (شدیدتر، خفیف تر یا نامنظم شدن)
- احساس نیاز مکرر به ادرار یا فشار روی مثانه در کیست های بزرگ
درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن همراه با تهوع، استفراغ یا تب میتواند نشانه پارگی یا پیچ خوردگی کیست باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
درمان کیست تخمدان
انتخاب روش درمان به علت کیست تخمدان، اندازه، ظاهر سونوگرافی و شدت علائم بستگی دارد. بسیاری از کیست ها تنها با پیگیری منظم برطرف میشوند. روش های درمان کیست تخمدان شامل موارد زیر است:
- مدیریت محافظه کارانه بدون اقدام خاص برای کیست های کوچک و بدون علامت
- پیگیری دوره ای با سونوگرافی برای بررسی تغییر اندازه یا ظاهر کیست
- درمان دارویی برای کنترل علائم یا کاهش اندازه کیست در موارد انتخابی
- درمان جراحی، معمولاً به روش لاپاراسکوپی، برای کیست های بزرگ، دردناک یا مشکوک به بدخیمی
چه زمانی باید برای کیست تخمدان به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت تجربه علائمی مانند درد شدید یا مداوم شکم و لگن، اختلال در ادرار یا اجابت مزاج، درد هنگام رابطه جنسی، خون ریزی غیرطبیعی، احساس سیری زودرس یا تهوع مداوم، مراجعه به پزشک زنان توصیه میشود. بررسی به موقع از بروز عوارض و نگرانی های غیرضروری جلوگیری میکند.
در چنین شرایطی، مشاوره انلاین با دکتر زنان میتواند مسیر تشخیص و پیگیری را شفاف کند. در تلفن خونه امکان مشاوره آنلاین با متخصصان زنان فراهم است تا بدون اتلاف زمان، پاسخ سؤالات خود را دریافت کنید.
جمع بندی
کیست تخمدان در بیشتر موارد خوش خیم است و به دلیل نوسانات طبیعی هورمونی یا روند تخمک گذاری ایجاد میشود. بسیاری از کیست ها بدون علامت هستند و خودبه خود برطرف میشوند، اما در برخی افراد میتوانند با درد، نفخ یا اختلال قاعدگی همراه باشند. اهمیت موضوع در شناخت علائم هشداردهنده و تشخیص به موقع است؛ زیرا نیاز به درمان یا پیگیری، به اندازه کیست، نوع آن و شرایطی مانند بارداری یا سن فرد بستگی دارد. مراجعه و دریافت مشاوره پزشکی به موقع با متخصص، بهترین راه برای تصمیم گیری درست و پیشگیری از عوارض احتمالی است.
سوالات متداول
آیا کیست تخمدان همیشه خطرناک است؟
خیر. بیشتر کیست های تخمدان خوش خیم و عملکردی هستند و بدون درمان خاصی خودبه خود برطرف میشوند. تنها کیست هایی که بزرگ میشوند، علائم شدید ایجاد میکنند یا ظاهر مشکوک دارند، نیاز به بررسی دقیق تر دارند.
شایع ترین علت کیست تخمدان چیست؟
شایع ترین علت کیست تخمدان، نوسانات هورمونی و روند طبیعی تخمک گذاری است. این نوع کیست ها معمولاً به صورت موقت ایجاد میشوند و خطر خاصی ندارند.
علت کیست تخمدان در دختر مجرد چیست؟
در دختران مجرد، کیست تخمدان اغلب به دلیل نوسانات هورمونی ابتدای بلوغ یا تخمک گذاری نامنظم ایجاد میشود و در بیشتر موارد خوش خیم است.
آیا کیست تخمدان باعث ناباروری میشود؟
بیشتر کیست های تخمدان تأثیری بر باروری ندارند. بااین حال، برخی شرایط مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک یا اندومتریوز ممکن است با مشکلات باروری همراه باشند که نیاز به بررسی تخصصی دارند.
علت بزرگ شدن کیست تخمدان چیست؟
بزرگ شدن کیست تخمدان میتواند به دلیل ادامه تحریک هورمونی، وجود اندومتریوز، عفونت یا غیرعملکردی بودن کیست باشد. پیگیری منظم اندازه کیست اهمیت زیادی دارد.
کیست تخمدان در بارداری خطرناک است؟
اکثر کیست های تخمدان در بارداری، به ویژه کیست جسم زرد، بی خطر هستند و با پیشرفت بارداری از بین میروند. تنها در صورت درد شدید یا رشد غیرطبیعی، نیاز به بررسی پزشکی وجود دارد.
