مراحل آی وی اف چگونه است و چقدر طول می‌کشد؟

اگر می‌خواهید بدانید مراحل آی وی اف از شروع قاعدگی تا مشخص شدن نتیجه بارداری دقیقاً چه مسیری را طی می‌کند، باید آن را مثل یک فرآیند چندمرحله ای پزشکی ببینید؛ فرآیندی که هر گام آن می‌تواند روی شانس موفقیت اثر بگذارد. در این راهنمای کامل، فقط به «چه اتفاقی می‌افتد» اکتفا نمی کنیم، بلکه توضیح می‌دهیم چرا هر مرحله مهم است، کجاها احتمال شکست بیشتر است و چه تصمیم هایی می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.

IVF چیست و چگونه باعث بارداری می‌شود؟

IVF یا لقاح آزمایشگاهی (In Vitro Fertilization) روشی است که در آن تخمک و اسپرم خارج از بدن لقاح داده می‌شوند و سپس جنین حاصل به رحم منتقل می‌شود. تنها تفاوت این روش با بارداری طبیعی، محل لقاح است. در بارداری طبیعی لقاح در لوله های رحمی اتفاق می‌افتد، اما در IVF این مرحله در آزمایشگاه انجام می‌شود. پس از انتقال جنین و لانه گزینی، ادامه بارداری دقیقاً مانند یک بارداری طبیعی پیش می‌رود.

پس از انتقال و لانه گزینی موفق، ادامه بارداری از نظر بیولوژیک مشابه بارداری طبیعی خواهد بود. بنابراین عامل تعیین کننده موفقیت، کیفیت جنین، سن مادر، وضعیت رحم و علت ناباروری است، نه صرفاً آزمایشگاهی بودن لقاح. درک درست مراحل ای وی اف اهمیت دارد، زیرا هر مرحله می‌تواند روی کیفیت جنین و احتمال لانه گزینی اثر بگذارد.

نقطه تعیین کننده در موفقیت IVF، انتخاب تیم درمانی است. تجربه پزشک در تنظیم پروتکل تحریک تخمدان، زمان بندی دقیق پانکچر، کیفیت آزمایشگاه جنین شناسی و تصمیم گیری درباره انتقال تازه یا فریز، مستقیماً روی شانس موفقیت اثر می‌گذارد. به همین دلیل انتخاب یک دکتر خوب برای آی وی اف فقط یک انتخاب اسمی نیست؛ یک تصمیم استراتژیک برای افزایش احتمال بارداری سالم است.

بیشتر بخوانید: فرق بچه های ای وی اف با طبیعی در چیست؟

مراحل انجام IVF به صورت گام به گام

فرآیند IVF یک مسیر خطی و ساده نیست، بلکه مجموعه ای از تصمیم های پزشکی، پایش های مداوم و زمان بندی دقیق است. هر مرحله بر مرحله بعدی اثر می‌گذارد؛ کیفیت تخمک بر کیفیت جنین تأثیر می‌گذارد و کیفیت جنین بر شانس لانه گزینی. به همین دلیل درک ارتباط بین این مراحل اهمیت دارد، نه فقط دانستن نام آن ها.

مرحله صفر – آماده سازی قبل از شروع سیکل

این مرحله اغلب نادیده گرفته می‌شود، اما در واقع یکی از تعیین کننده ترین بخش های درمان است. آماده سازی صحیح قبل از ورود به سیکل IVF می‌تواند کیفیت پاسخ تخمدان و حتی شانس لانه گزینی را افزایش دهد. این مرحله معمولاً پیش از روز دوم یا سوم سیکل آغاز می‌شود. در این مرحله:

• سابقه پزشکی کامل بررسی می‌شود
• بیماری های زمینه ای مانند تیروئید، دیابت یا اختلالات انعقادی کنترل می‌شوند
• رحم از نظر پولیپ، فیبروم یا چسبندگی ارزیابی می‌شود
• وزن، تغذیه، سبک زندگی و مکمل های لازم تنظیم می‌شوند

اگر این بخش به درستی انجام نشود، حتی یک جنین باکیفیت نیز ممکن است نتواند به خوبی در رحم لانه گزینی کند. می‌توانید همین حالا برای ویزیت با دكتر زنان در تهران اقدام کنید و درمان را از نقطه‌ای شروع کنید که بیشترین شانس موفقیت را برای شما ایجاد می‌کند.

مرحله اول – ارزیابی روز ۲ یا ۳ سیکل

این مرحله پایه تصمیم گیری کل پروتکل درمانی است و مشخص می‌کند بدن چگونه به تحریک پاسخ خواهد داد.

آزمایش های هورمونی

FSH، LH، AMH، TSH و گاهی استرادیول اندازه گیری می‌شوند تا ذخیره تخمدان و وضعیت هورمونی مشخص شود. سطح AMH و FSH نقش مهمی در پیش بینی تعداد تخمک های قابل برداشت دارند.

سونوگرافی پایه

در این بررسی تعداد فولیکول های آنترال (AFC)، وجود کیست و ضخامت آندومتر ارزیابی می‌شود. این اطلاعات به انتخاب نوع و دوز دارو کمک می‌کند.

آزمایش اسپرم

کیفیت اسپرم تعیین می‌کند لقاح به روش IVF کلاسیک انجام شود یا ICSI انتخاب گردد.

🔎 نقطه حساس: اگر ذخیره تخمدان پایین باشد، ممکن است پزشک پروتکل ملایم تر یا استراتژی متفاوتی را انتخاب کند.

پزشکان آنلاین پیشنهادی آی وی اف (ivf)

دکتر مینا عطائی

متخصص زنان، زایمان و نازایی

5.0+12 سال سابقه

دریافت ویزیت

مرحله دوم – تحریک تخمدان (حدود ۸ تا ۱۲ روز)

در این مرحله با داروهای هورمونی تلاش می‌شود چند فولیکول به طور همزمان رشد کنند تا تعداد بیشتری تخمک بالغ به دست آید. چرا این مرحله حیاتی است؟ زیرا تعداد و کیفیت تخمک ها مستقیماً با احتمال تشکیل جنین باکیفیت مرتبط است. پایش ها شامل:

• سونوگرافی های سریالی برای بررسی رشد فولیکول ها
• گاهی اندازه گیری استرادیول خون برای ارزیابی پاسخ تخمدان

عوارض احتمالی:

• نفخ و احساس سنگینی در شکم
• تغییرات خلقی خفیف
• در موارد نادر: سندرم تحریک بیش ازحد تخمدان (OHSS)

📌 شایع ترین نقطه شکست اولیه در این مرحله، پاسخ ضعیف تخمدان و تولید تخمک کم است.

مرحله سوم – تزریق آمپول نهایی (Trigger)

این تزریق زمان تخمک گذاری را تنظیم می‌کند و باعث بلوغ نهایی تخمک ها می‌شود. برداشت تخمک دقیقاً ۳۴ تا ۳۶ ساعت بعد انجام می‌شود.

⏱ اگر زمان تزریق اشتباه باشد یا تأخیر رخ دهد، ممکن است تخمک ها پیش از برداشت آزاد شوند و سیکل از دست برود.

مرحله چهارم – پانکچر و برداشت تخمک

برداشت تخمک با بیهوشی کوتاه مدت و هدایت سونوگرافی انجام می‌شود و معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. پس از عمل:

• درد خفیف یا احساس فشار طبیعی است
• لکه بینی کم ممکن است رخ دهد

⚠ خونریزی شدید، تب یا درد غیرعادی نیاز به بررسی فوری دارد.

مرحله پنجم – لقاح و رشد جنین در آزمایشگاه

در این مرحله دو روش اصلی وجود دارد:

• IVF کلاسیک: اسپرم ها کنار تخمک قرار می‌گیرند تا لقاح به صورت طبیعی در محیط آزمایشگاه رخ دهد.
• ICSI: یک اسپرم مستقیماً وارد تخمک می‌شود؛ این روش در ناباروری مردانه شدید یا لقاح ناموفق قبلی استفاده می‌شود.

ارزیابی کیفیت جنین ها بر اساس تعداد سلول ها، نظم تقسیم و کیفیت بلاستوسیست درجه بندی می‌شوند. معمولاً رشد تا روز سوم یا پنجم ادامه می‌یابد.

📊 نقطه شکست رایج در این مرحله، تشکیل نشدن بلاستوسیست باکیفیت است.

مرحله ششم – انتقال جنین

انتقال معمولاً بدون بیهوشی و با یک کاتتر ظریف انجام می‌شود. انتقال می‌تواند:

• به صورت تازه در همان سیکل انجام شود
• یا به صورت فریز شده (FET) در سیکل بعد برای آماده سازی بهتر رحم

امروزه در بسیاری از موارد انتقال تک جنین توصیه می‌شود تا ریسک چندقلویی کاهش یابد.

مرحله هفتم – انتظار دو هفته ای (Two Week Wait)

این مرحله از نظر روانی دشوارترین بخش IVF است. چه اتفاقی در بدن می‌افتد؟ اگر لانه گزینی رخ دهد، جنین شروع به ترشح hCG می‌کند و سطح این هورمون در خون افزایش می‌یابد. علائم ظاهری مانند درد سینه، لکه بینی یا نفخ معیار قطعی بارداری نیستند و تنها آزمایش خون می‌تواند نتیجه را مشخص کند.

📌چه زمانی آزمایش بدهیم؟ معمولاً ۱۲ تا ۱۴ روز بعد از انتقال، آزمایش بتا hCG انجام می‌شود.

اگر در این بازه حساس هستید و می‌خواهید تفسیر دقیق عدد بتا یا برنامه ادامه درمان را از یک متخصص باتجربه دریافت کنید، می‌توانید با بهترین دکتر آی وی اف در تهران مشاوره بگیرید تا تصمیم‌گیری مرحله بعد بر اساس داده واقعی و نه حدس و گمان انجام شود.

جدول زمانی مراحل IVF از شروع تا تست بارداری

بسیاری از زوج ها می‌خواهند بدانند از اولین روز مراجعه تا مشخص شدن نتیجه دقیقاً چند روز زمان لازم است و هر مرحله در چه بازه ای انجام می‌شود. جدول زیر یک نمای کلی و واقع بینانه از توالی زمانی مراحل IVF ارائه می‌دهد. توجه داشته باشید که این بازه ها ممکن است بسته به پاسخ بدن، پروتکل درمانی و تصمیم پزشک کمی تغییر کنند.

اگر می‌خواهید بدانید در شرایط شما این فرآیند دقیقاً چند روز طول می‌کشد و کدام پروتکل مناسب تر است، قبل از هر تصمیم گیری از طریق مشاوره پزشکی آنلاین با متخصص، زمان بندی اختصاصی خودتان را دریافت کنید و با دید باز وارد درمان شوید.

IVF چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان IVF فقط به تعداد روزهای تزریق محدود نمی شود. این فرآیند از شروع سیکل قاعدگی، تحریک تخمدان، برداشت تخمک، رشد جنین و انتقال تا اعلام نتیجه آزمایش بتا ادامه دارد. در عمل، یک سیکل کامل معمولاً بین ۳ تا ۵ هفته زمان می‌برد، اما اگر انتقال جنین به صورت فریز انجام شود یا نیاز به آماده سازی جداگانه رحم باشد، ممکن است این بازه به ۵ تا ۶ هفته نیز برسد. بنابراین IVF یک درمان «چند روزه» نیست، بلکه یک چرخه درمانی کامل است که به صبر و پیگیری منظم نیاز دارد.

از شروع سیکل قاعدگی تا مشخص شدن نتیجه بارداری معمولاً بین ۳ تا ۵ هفته زمان نیاز است. اگر انتقال فریز انجام شود، ممکن است این زمان کمی طولانی تر شود.

بیشتر بخوانید: هزینه آی وی اف (ivf) در ایران چقدر است؟

احتمال شکست IVF در کدام مرحله بیشتر است؟

بیشترین موارد شکست در این مراحل رخ می‌دهد:

1. کیفیت پایین جنین
2. لانه گزینی ناموفق
3. مشکلات رحم یا آندومتر

در بسیاری از موارد، مشکل «کیفیت تخمک مرتبط با سن» عامل اصلی است.

جمع بندی

مراحل آی وی اف یک فرآیند دقیق، زمان بندی شده و وابسته به چندین عامل بیولوژیک است که از آماده سازی قبل از سیکل آغاز می‌شود و با آزمایش بتا برای تأیید بارداری پایان می‌یابد. هر یک از این مراحل اگر به درستی برنامه ریزی و پایش نشوند، می‌توانند بر کیفیت جنین یا شانس لانه گزینی اثر بگذارند. درک دقیق مراحل ای وی اف به زوج ها کمک می‌کند بدانند در هر بازه زمانی چه اتفاقی در بدن رخ می‌دهد، چه علائمی طبیعی است و چه مواردی نیاز به پیگیری دارد. همچنین آگاهی از ساختار این فرآیند باعث می‌شود انتظارات واقع بینانه تری شکل بگیرد و فشار روانی کمتری در طول درمان تجربه شود.

اگر در طول هر یک از این مراحل نیاز به راهنمایی تخصصی داشته باشید، می‌توانید از طریق تلفن خونه با متخصصان زنان و ناباروری مشاوره آنلاین دریافت کنید و پیش از شروع یا در حین درمان، سوالات خود را به صورت مستقیم مطرح نمایید.

در نهایت، IVF یک مسیر مرحله ای و قابل مدیریت است؛ مسیری که با انتخاب پروتکل مناسب، پایش دقیق پزشکی و همکاری منظم بیمار با تیم درمانی، می‌تواند به بارداری موفق منتهی شود.

سوالات متداول

کپی لینک مقاله لینک کپی شد