بی خوابی بعد از ترک اعتیاد چند روز طول میکشد؟ (درمان بی خوابی ترک اعتیاد)
147 
بی خوابی یکی از آزاردهنده ترین مشکلاتی است که ممکن است در روزها و هفته های اول ترک اعتیاد ایجاد شود. فرد با وجود خستگی نمی تواند بخوابد، چند بار در طول شب بیدار می شود یا صبح بدون احساس استراحت از خواب بلند می شود. ادامه این وضعیت می تواند تمرکز، خلق وخو و توان فرد برای ادامه روند ترک را کاهش دهد و حتی میل به مصرف دوباره را بیشتر کند. مدت بی خوابی بعد از ترک برای همه افراد یکسان نیست و به نوع ماده مصرفی، مدت و مقدار مصرف، روش قطع و شرایط جسمی و روانی فرد بستگی دارد. در این مقاله بررسی می کنیم بی خوابی بعد از ترک اعتیاد چند روز طول می کشد، چه عواملی آن را طولانی تر می کنند، چه راه هایی برای کنترل آن وجود دارد و در چه شرایطی باید برای بررسی تخصصی اقدام کرد.
فهرست عناوین
- 1 بی خوابی بعد از ترک اعتیاد چند روز طول می کشد؟
- 2 بی خوابی بعد از ترک اعتیاد تا چه زمانی طبیعی است؟
- 3 علت بی خوابی بعد از ترک اعتیاد
- 4 چه عواملی بی خوابی بعد ترک اعتیاد را طولانی تر می کنند؟
- 5 تفاوت بی خوابی طبیعی و بی خوابی خطرناک بعد از ترک
- 6 درمان بی خوابی بعد از ترک اعتیاد
- 7 چه زمانی برای بی خوابی بعد از ترک به پزشک مراجعه کنیم؟
- 8 چرا بهتر است روند ترک اعتیاد از ابتدا زیر نظر پزشک باشد؟
- 9 جمع بندی
- 10 سوالات متداول بی خوابی بعد از ترک اعتیاد
بی خوابی بعد از ترک اعتیاد چند روز طول می کشد؟
بی خوابی بعد از ترک اعتیاد معمولاً از روزهای ابتدایی شروع می شود و ممکن است از چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشد. در بسیاری از افراد، شدت آن در هفته اول بیشتر است و سپس خواب به تدریج منظم تر می شود. بااین حال، بازگشت کامل کیفیت خواب به شرایط عادی گاهی زمان بیشتری می برد. مدت این مشکل به سابقه مصرف، شدت وابستگی، روش ترک، وضعیت روانی و سابقه قبلی بی خوابی بستگی دارد. مهم تر از تعداد روزها، روند بهبود خواب است؛ یعنی مدت خواب بیشتر و بیدارشدن های شبانه کمتر شود. اگر بی خوابی شدیدتر شود، چند شب تقریباً هیچ خوابی وجود نداشته باشد یا میل به مصرف دوباره افزایش پیدا کند، باید وضعیت فرد توسط پزشک بررسی شود. شروع ترک زیر نظر روانپزشک ترک اعتیاد کمک می کند اختلال خواب از ابتدا مدیریت شود و روند درمان به دلیل خستگی و بی قراری نیمه کاره نماند.
بی خوابی بعد از ترک اعتیاد تا چه زمانی طبیعی است؟
مدت بی خوابی برای همه افراد یکسان نیست و نمی توان یک عدد ثابت برای آن تعیین کرد. آنچه اهمیت دارد، روند علائم است: خواب باید به مرور بهتر شود، نه اینکه هر شب شدیدتر شود یا با نشانه های خطر همراه باشد. در مرحله حاد ترک، مشکل در به خواب رفتن، بیدارشدن های مکرر، خواب سبک، کابوس و احساس خستگی پس از بیدارشدن شایع است. در بعضی افراد، علائم جسمی ترک طی چند روز کمتر می شود، اما نظم خواب دیرتر به حالت عادی بازمی گردد. به گزارش SAMHSA که اختلالات خواب ممکن است در زمان ترک ایجاد شوند و در برخی افراد ماه ها یا حتی بیشتر در دوران بهبودی باقی بمانند.
به نقل از SAMHSA
Sleep problems are a common complaint among people with substance use disorders. They can occur during withdrawal.
مشکلات خواب در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد شایع است و ممکن است هنگام ترک بروز کند.
علت بی خوابی بعد از ترک اعتیاد
بی خوابی بعد از ترک معمولاً فقط یک علت ندارد و چند عامل جسمی و روانی هم زمان در ایجاد آن نقش دارند:
- هماهنگ نشدن بدن با شرایط جدید: پس از قطع مصرف، مغز و بدن برای برگشتن به حالت عادی به زمان نیاز دارند. در این مدت ممکن است فرد دیر بخوابد، خواب سبکی داشته باشد یا چند بار در طول شب بیدار شود.
- ادامه علائم جسمی ترک: درد بدن، تعریق، لرزش، تپش قلب، مشکلات گوارشی و بی قراری می توانند اجازه ندهند فرد خواب آرام و پیوسته ای داشته باشد.
- اضطراب و درگیری ذهنی: نگرانی درباره ادامه درمان، ترس از بازگشت به مصرف یا فکرکردن مداوم به نخوابیدن، ذهن را فعال نگه می دارد و خوابیدن را سخت تر می کند.
- تغییرات خلقی: عصبی شدن، بی حوصلگی، غمگینی و زودرنجی می توانند باعث دیر خوابیدن، خواب ناآرام یا بیدارشدن زودهنگام شوند.
- به هم خوردن ساعت خواب: خوابیدن طولانی در روز، بیدارماندن تا دیروقت و نداشتن ساعت مشخص برای خواب و بیداری، تنظیم دوباره خواب شبانه را دشوارتر می کند.
- مصرف زیاد مواد محرک: بعضی افراد برای کاهش بی حالی روزانه، چای پررنگ، قهوه یا نوشیدنی های انرژی زا مصرف می کنند؛ اما این کار می تواند بی خوابی شب را بیشتر کند.
- وجود مشکل زمینه ای: اگر فرد از قبل اضطراب، افسردگی، درد مزمن یا اختلال خواب داشته باشد، ممکن است بی خوابی پس از ترک شدیدتر شود یا مدت بیشتری ادامه پیدا کند.
چه عواملی بی خوابی بعد ترک اعتیاد را طولانی تر می کنند؟
طولانی شدن بی خوابی معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست. ترکیب سابقه مصرف، روش ترک، سلامت روان و عادت های روزانه تعیین می کند خواب با چه سرعتی بهبود پیدا کند. مهم ترین عوامل عبارت اند از:
- مصرف طولانی مدت یا مقدار بالای ماده
- استفاده هم زمان از چند ماده
- قطع ناگهانی بدون برنامه درمانی
- سابقه بی خوابی پیش از ترک
- اضطراب، افسردگی یا علائم پس از سانحه
- مصرف زیاد کافئین، نوشابه انرژی زا یا نیکوتین
- خواب روزانه طولانی
- درد یا بیماری جسمی درمان نشده
- مصرف خودسرانه قرص های خواب و ایجاد بی خوابی برگشتی
- نامنظم بودن ساعت خواب و بیداری
این عوامل نشان می دهند که تجویز یک راهکار یکسان برای همه افراد، رویکرد دقیقی نیست. برنامه درمان باید بر اساس ماده مصرفی، شدت وابستگی، داروهای هم زمان و خطر بازگشت به مصرف تنظیم شود.
تفاوت بی خوابی طبیعی و بی خوابی خطرناک بعد از ترک
بی خوابی در روز های ابتدایی ترک می تواند بخشی از روند سازگاری بدن باشد؛ اما شدیدتر شدن علائم یا همراه شدن آن با نشانه های جسمی و روانی جدی، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
| بی خوابی قابل انتظار | بی خوابی خطرناک |
|---|---|
| دیر خوابیدن یا سبک شدن خواب در روزهای ابتدایی | چند شب ناتوانی تقریباً کامل در خوابیدن |
| بیدارشدن چندباره در طول شب | گیجی، آشفتگی یا رفتار غیرعادی |
| خستگی و کاهش تمرکز در طول روز | توهم، تشنج یا از دست دادن هوشیاری |
| بی قراری و تحریک پذیری خفیف | بی قراری شدید و کنترل ناپذیر |
| بهترشدن تدریجی مدت و کیفیت خواب | شدیدترشدن بی خوابی با گذشت زمان |
| کابوس یا خواب های ناآرام بدون علائم دیگر | تپش قلب شدید، درد قفسه سینه یا تنگی نفس |
| کاهش انرژی بدون اختلال جدی در هوشیاری | افکار آسیب زدن به خود یا دیگران |
| توانایی ادامه فعالیت های روزانه، هرچند با خستگی | ناتوانی در انجام کارهای روزانه یا ادامه روند ترک |
درمان بی خوابی بعد از ترک اعتیاد
درمان بی خوابی بعد از ترک به شدت علائم، مدت بی خوابی و وضعیت جسمی و روانی فرد بستگی دارد. ممکن است یک روش برای فردی مؤثر باشد اما برای فرد دیگری نتیجه مناسبی نداشته باشد. به همین دلیل، بهتر است بی خوابی همراه با روند اصلی ترک بررسی شود و فرد بدون نظر پزشک از داروهای خواب آور استفاده نکند.
- بررسی علت بی خوابی
پزشک ابتدا بررسی می کند که بی خوابی به تغییرات دوره ترک مربوط است یا عواملی مانند درد، اضطراب، افسردگی، مصرف بعضی داروها یا یک مشکل قدیمی خواب نیز در ایجاد آن نقش دارند. تا زمانی که علت اصلی مشخص نشود، مصرف قرص خواب ممکن است فقط برای مدت کوتاهی علائم را کمتر کند و مشکل اصلی همچنان باقی بماند.
- تنظیم ساعت خواب و بیداری
فرد باید هر شب تقریباً در ساعت مشخصی به تخت برود و صبح نیز در زمان ثابتی بیدار شود؛ حتی اگر شب قبل خواب کافی نداشته باشد. خوابیدن تا ظهر یا تغییر مداوم ساعت خواب باعث می شود نظم خواب دیرتر برگردد. تنظیم دوباره خواب ممکن است چند روز زمان ببرد و باید به صورت پیوسته ادامه پیدا کند.
- محدودکردن خواب روزانه
خواب طولانی در طول روز می تواند خوابیدن در شب را سخت تر کند. اگر خستگی شدید است، یک استراحت کوتاه در ساعات ابتدایی روز مناسب تر از چند ساعت خوابیدن است. چرت عصرگاهی یا خواب نزدیک شب معمولاً بی خوابی را بیشتر می کند.
- آماده کردن بدن برای خواب
یک تا دو ساعت پیش از خواب، نور محیط کمتر شود و استفاده از موبایل، تلویزیون و وسایل دیجیتال محدود شود. حمام با آب ولرم، مطالعه یک متن آرام، تمرین تنفس و گوش دادن به صدای آرام می توانند به کاهش تنش بدن کمک کنند. اتاق خواب نیز بهتر است تاریک، ساکت و دارای دمای مناسب باشد.
- کاهش مصرف مواد محرک
برخی افراد برای مقابله با بی حالی روزانه، چای پررنگ، قهوه یا نوشیدنی های انرژی زا بیشتری مصرف می کنند. این کار ممکن است خستگی را برای چند ساعت کمتر کند، اما خواب شبانه را به هم می زند. بهتر است مصرف نوشیدنی های کافئین دار به ساعات ابتدایی روز محدود شود.
- خارج شدن از تخت هنگام بی خوابی
اگر فرد مدت زیادی در تخت بماند و خوابش نبرد، بهتر است برای مدتی کوتاه از تخت خارج شود و در نور کم یک فعالیت آرام انجام دهد. زمانی که دوباره احساس خواب آلودگی ایجاد شد، می تواند به تخت برگردد. ماندن طولانی در تخت و تلاش زیاد برای خوابیدن معمولاً اضطراب را بیشتر می کند.
- درمان شناختی رفتاری بی خوابی
درمان شناختی رفتاری بی خوابی یا CBT-I به فرد کمک می کند عادت ها و فکرهایی را که بی خوابی را ادامه می دهند، تغییر دهد. این روش می تواند شامل تنظیم ساعت خواب، کنترل نگرانی درباره نخوابیدن و اصلاح رفتارهای نادرست قبل از خواب باشد. منابع پزشکی، این روش را یکی از درمان های اصلی بی خوابی طولانی مدت می دانند و امکان انجام آن به صورت حضوری، تلفنی یا آنلاین وجود دارد.
- مصرف دارو فقط با نظر پزشک
در برخی افراد ممکن است برای مدت مشخص به دارو نیاز باشد، اما نوع دارو باید با توجه به سابقه مصرف، داروهای فعلی و احتمال وابستگی انتخاب شود. بعضی قرص های خواب می توانند عادت پذیری، خواب آلودگی روزانه یا وابستگی ایجاد کنند. داروهای بدون نسخه نیز الزاماً بی خطر نیستند و ممکن است پس از مدتی اثر خود را از دست بدهند.
درمان بی خوابی زمانی نتیجه بهتری دارد که از ابتدای ترک برای آن برنامه وجود داشته باشد. شروع ترک زیر نظر پزشک کمک می کند علائم جسمی، اضطراب و مشکل خواب هم زمان کنترل شوند و فرد به دلیل چند شب کم خوابی، درمان را رها نکند یا به مصرف خودسرانه دارو روی نیاورد.
چه زمانی برای بی خوابی بعد از ترک به پزشک مراجعه کنیم؟
بهتر است روند ترک از ابتدا زیر نظر پزشک شروع شود تا برای بی خوابی و دیگر علائم احتمالی برنامه مشخصی وجود داشته باشد. بااین حال، اگر ترک بدون نظر پزشک آغاز شده است، زمانی باید مراجعه کرد که بی خوابی بیش از چند شب ادامه پیدا کند، شدیدتر شود یا توان فرد برای ادامه درمان و انجام کارهای روزانه را کاهش دهد. فکرکردن به مصرف دوباره، استفاده خودسرانه از قرص خواب، اضطراب شدید و بی قراری نیز نشانه هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. اگر بی خوابی با گیجی، توهم، تشنج، تپش قلب شدید یا افکار آسیب به خود همراه باشد، مراجعه فوری ضروری است. بررسی پزشکی در این مرحله کمک می کند علت بی خوابی مشخص و برنامه ترک اصلاح شود تا درمان نیمه کاره نماند.
چرا بهتر است روند ترک اعتیاد از ابتدا زیر نظر پزشک باشد؟
روند ترک برای همه افراد یکسان نیست و شدت علائم به شرایط جسمی، روحی، مدت مصرف و میزان وابستگی بستگی دارد. وقتی درمان از ابتدا زیر نظر پزشک شروع شود، برای مشکلاتی مانند بی خوابی، اضطراب، درد و بی قراری برنامه مشخصی وجود دارد و در صورت شدیدشدن علائم، درمان سریع تر اصلاح می شود.
- انتخاب روش ترک متناسب با شرایط فرد
- کنترل بهتر بی خوابی و سایر علائم ترک
- کاهش احتمال مصرف خودسرانه قرص و دارو
- شناسایی زودهنگام علائم خطر
- کاهش احتمال بازگشت به مصرف
- جلوگیری از رهاکردن درمان به دلیل حال بد یا کم خوابی
- بررسی اضطراب، افسردگی و مشکلات جسمی همراه
- امکان تغییر برنامه درمان در صورت پاسخ نگرفتن
جمع بندی
بی خوابی بعد از ترک اعتیاد معمولاً در روزهای ابتدایی بیشتر است و ممکن است از چند روز تا چند هفته ادامه پیدا کند. سرعت بازگشت خواب به حالت عادی در همه افراد یکسان نیست و گاهی تنظیم دوباره چرخه خواب زمان بیشتری می برد. اگر خواب به تدریج بهتر نشود، بی خوابی شدیدتر شود یا فرد به دلیل خستگی به مصرف دوباره فکر کند، باید روند درمان توسط پزشک بررسی شود. مصرف خودسرانه قرص خواب یا داروهای گیاهی نیز ممکن است مشکل را پیچیده تر کند. شروع ترک از ابتدا زیر نظر پزشک کمک می کند اختلال خواب و سایر علائم زودتر کنترل شوند و احتمال رهاکردن درمان کاهش پیدا کند.
سوالات متداول بی خوابی بعد از ترک اعتیاد
آیا بی خوابی بعد از ترک اعتیاد طبیعی است؟
بله، بی خوابی در روزها و هفته های ابتدایی ترک شایع است و معمولاً با تنظیم دوباره خواب کمتر می شود. اگر خواب به مرور بهتر نشود یا بی خوابی شدیدتر شود، لازم است وضعیت فرد توسط پزشک بررسی شود.
بی خوابی بعد از ترک اعتیاد چند روز طول می کشد؟
بی خوابی بعد از ترک اعتیاد معمولاً از چند روز تا چند هفته ادامه دارد و در بسیاری از افراد، شدت آن در هفته اول بیشتر است. اگر خواب به تدریج بهتر نشود، بی خوابی شدیدتر شود یا انجام کارهای روزانه را مختل کند، بهتر است روند ترک و وضعیت خواب توسط پزشک بررسی شود.
آیا داروی گیاهی برای بی خوابی بعد از ترک مفید است؟
بابونه، سنبل الطیب و اسطوخودوس از گزینه های رایج هستند، اما اثر آن ها قطعی نیست. این فرآورده ها ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند؛ بنابراین بهتر است در دوره ترک بدون نظر پزشک مصرف نشوند.
چه زمانی بی خوابی بعد از ترک خطرناک است؟
اگر فرد چند شب تقریباً نخوابد یا بی خوابی با گیجی، توهم، تشنج، بی قراری شدید، تپش قلب شدید یا افکار آسیب به خود همراه باشد، باید فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام شود.
