علائم بیماری قلبی در کودکان چیست و چه زمانی باید اقدام کرد؟

بیماری قلبی کودکان علائمی دارد که با شناخت آن‌ها می‌توانید فورا مشکل کودک خود را شناسایی کنید. سپس برای درمان و مراقبت‌های لازم دست به‌کار شوید. البته نوع بیماری قلبی کودکان در انتخاب روش درمان تاثیر زیادی دارد. در واقع بیماری قلبی تنها مربوط به بزرگسالان و سالمندان نیست؛ بلکه نوزادان و کودکان هم می‌توانند به بیماری قلبی مبتلا شوند. بیماری قلبی در کودکان تاثیر عمیقی بر کیفیت زندگی و سلامت کودکان دارد. 

با تشخیص بیماری قلبی کودکان آن هم به‌موقع می‌توانید وضعیت سلامتی کودکتان را بهبود ببخشید. همچنین از عوارض طولانی‌مدت بیماری پیشگیری کنید. در همین راستا باید علائم بیماری قلبی کودکان را بشناسید. پس برای شناخت علائم و روش‌های درمانی با ما در این مجله از تلفن خونه همراه شوید.

بیماری قلبی در کودکان چیست؟

بیماری‌های قلبی در کودکان به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

1. بیماری قلبی مادرزادی: کودک از بدو تولد با آن به دنیا می‌آید
2. بیماری قلبی اکتسابی: در طول زندگی ایجاد می‌شود

بیشتر موارد در کودکان، از نوع مادرزادی هستند. این اختلالات می‌توانند روی جریان خون، اکسیژن‌رسانی و عملکرد طبیعی قلب تأثیر بگذارند. برای بررسی فوری می‌توانید از مشاوره آنلاین با متخصص قلب و عروق استفاده کنید.

علائم اولیه بیماری قلبی در کودکان چیست؟

نارسایی قلبی در کودکان، رنج و بار مالی زیادی برای والدین به همراه دارد. از طرف دیگر شناسایی به‌موقع احتمال درمان را بالا می‌برد و میزان دغدغه فکری آن‌ها را کاهش می‌دهد. البته شما به‌عنوان والد برای تشخیص بیماری قلبی کودکان باید علائم آن را بشناسید که به‌شرح زیر هستند:

کبودی لب ها یا پوست (سیانوز)

این علامت زمانی بروز می‎کند که ناهنجاری قابل توجهی در ساختار قلب یا عروق کرونر وجود داشته باشد. در این بیماری خون بدون اکسیژن با خون اکسیژن‌دار ترکیب می‌شود. بنابراین منجر به رنگ تیره‌تر خون و سیانوز خواهد شد.

شما با دیدن لکه‌های قرمز تیره در سراسر بدن کودک متوجه علائم سیانوز می‌شوید. این لکه‌ها معمولا اطراف لب‌ها، زبان، نوک انگشتان دست و پا ظاهر می‌شوند.

خستگی هنگام شیرخوردن

خون به‌درستی در ریه کودکان مبتلا به بیماری قلبی مادرزادی (CHD) گردش نمی‌کند. این امر باعث تجمع خون در ریه‌ها و کاهش تبادل اکسیژن می‌شود. در نتیجه کودکان با بیماری قلبی هنگام شیر‌خوردن فورا خسته می‌شوند و نیاز به استراحت دارند.

تنفس سریع یا نفس نفس زدن

کودکان مبتلا به بیماری قلبی مادرزادی (CHD) سریع‌تر از حالت عادی نفس می‌کشند. در حقیقت بدن آن‌ها برای جبران کمبود اکسیژن تلاش می‌کند و نفس نفس می‌زند.

تعریق زیاد (به ویژه در حالت استراحت)

کودکان مبتلا بیماری قلبی مادرزادی حتی در دمای پایین هم بیشتر از حد معمول عرق می‌کنند. با توجه به پیشانی، پشت سر و پشت بدن او متوجه تعریق زیاد او می‌شوید.

ضربان قلب سریع یا شدیدتر

شما به‌عنوان والد احتمال دارد متوجه ضربان قلب سریع و شدیدتر کودک خود بشوید. در این وضعیت کاملا مشاهده می‌کنید که قفسه سینه در سمت چپ به وضوح موج می‌زند. در واقع این تلاش بدن کودک شما برای جبران جریان خون ناکافی است.

رشد کمتر نسبت به همسالان خود

کودکان مبتلا به‌دلیل مشکلات تغذیه، جذب مواد غذایی و مصرف بالای انرژی، رشد کندتری نسبت به همسالان خود دارند. البته رشد ذهنی و شناختی این کودکان معمولا طبیعی است.

عفونت‌های تنفسی مکرر

بیماری قلبی کودکان با میزان ابتلا آن‌ها به بیماری‌هایی مثل سرماخوردگی، سرفه، ذات‌الریه ارتباط دارد. در واقع تجمع خون در ریه‌ها و مجاری تنفسی خطر عفونت را افزایش می‌دهد. علاوه‌بر این زمان بهبودی هم طولانی‌تر خواهد شد.

کدام علائم طبیعی هستند و کدام نیاز به بررسی دارند؟

برای تصمیم‌گیری سریع‌تر، این تفکیک را در نظر بگیرید:

وضعیت	معمولاً طبیعی	نیاز به بررسی
تنفس	بعد از گریه یا فعالیت	در حالت استراحت و مداوم
تعریق	در گرما یا تحرک	بدون دلیل و مکرر
خستگی	پس از فعالیت زیاد	هنگام شیر خوردن یا فعالیت کم
رنگ پوست	طبیعی	کبودی لب‌ها یا انگشتان

این جدول کمک می‌کند سریع‌تر بین حالت طبیعی و نیاز به اقدام تمایز قائل شوید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

اگر فرزندتان، هر یک از علائم بیماری قلبی کودکان را دارد، با متخصص اطفال تلفنی ارتباط بگیرید. پزشک بعد از بررسی علائم بیماری قلبی کودکان او را به متخصص قلب اطفال ارجاع می‌دهد. 

متخصص قلب هم برای تشخیص بیماری قلبی کودکان آزمایش‌های متعددی انجام می‌دهد که اغلب ساده، سریع و بدون درد هستند. این آزمایش‌ها به‌شرح زیر است:

• رادیوگرافی قفسه سینه: روشی تصویربرداری از قفسه سینه است. 
• نوار قلب: در نوار قلب یا همان الکتروکاردیوگرام، سیم‌ها با نقاط چسبنده روی قفسه‌ سینه، بازوها و پاها چسبانده می‌شوند. سیم‌ها فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کنند. در این آزمایش کودک چیزی جز چسبانده‌شدن چسب‌ها را احساس نخواهد کرد.
• اسکن اولتراسوند: در این اسکن یا اکوکاردیوگرام یک اسکنر روی قفسه سینه و شکم قرار می‌گیرد. سپس تصویری از قلب روی مانیتور تلویزیون نمایش داده می‌شود. البته در این آزمایش مقداری فشار را به‌دلیل فشار محکم دستگاه اسکنر احساس خواهد کرد.

اگر مشکوک هستید که کودک شما بیماری قلبی دارد می‌توانید به کمک مشاوره تلفنی با متخصص اطفال وضعیت او را ارزیابی کنید. در واقع با این روش فورا بدون دغدغه بابت ترافیک شهری و حضور در مطب، فرزند شما توسط پزشک متخصص ویزیت می‌شود.

البته جهت دریافت مشاوره آنلاین متخصص اطفال باید پلتفرم معتبری را انتخاب کنید. وب‌سایت تلفن خونه بهترین متخصصان را در این زمینه و دیگر زمینه‌های پزشکی و روانشناسی به شما معرفی می‌کند. پزشک برای تشخیص بیماری قلبی کودکان وضعیت جسمی را بررسی و سپس آزمایش تجویز می‌کند.

روش های درمان بیماری قلبی در کودکان

درمان بیماری قلبی کودکان به نوع و شدت آن بستگی دارد. برخی از نقص‌ها به خودی خود برطرف می‌شوند. برخی با دارو و بعضی دیگر به جراحی نیاز دارند. البته گاهی پزشک درمان ترکیبی را انتخاب می‌کند. نوع درمان کاملاً وابسته به تشخیص دقیق است و نمی‌توان یک نسخه واحد برای همه کودکان ارائه داد.

در عمل، پزشکان معمولاً این مسیرها را در نظر می‌گیرند:

1. پایش و پیگیری: در برخی نقص‌های خفیف که با رشد کودک بهبود پیدا می‌کنند
2. درمان دارویی: برای کنترل علائم و بهبود عملکرد قلب
3. مداخلات تخصصی یا جراحی: در مواردی که ساختار قلب نیاز به اصلاح دارد

نکته مهم این است که بسیاری از این بیماری‌ها اگر به‌موقع تشخیص داده شوند، قابل کنترل هستند و کودک می‌تواند زندگی طبیعی داشته باشد. درمان به نوع و شدت بیماری بستگی دارد.

جمع بندی

بیماری قلبی در کودکان را نه باید ساده گرفت و نه بیش از حد نگران‌کننده دید. نکته مهم، توجه به «تکرار و ترکیب علائم» است، نه یک نشانه تنها.

اگر چند علامت با هم دیده می‌شود یا علائم ادامه‌دار هستند، بررسی پزشکی تصمیم درستی است. در مقابل، بسیاری از موارد با تشخیص به‌موقع به‌خوبی کنترل می‌شوند. اگر مطمئن نیستید علائم طبیعی است یا نه، یک مشاوره پزشکی سریع‌ترین راه برای رسیدن به پاسخ دقیق است.

سوالات متداول

آیا دیدن این علائم یعنی حتماً مشکل قلبی وجود دارد؟

نه لزوماً. بسیاری از این نشانه‌ها می‌توانند علت‌های ساده‌تری مثل تب، عفونت‌های تنفسی یا خستگی داشته باشند. اما اگر علائم تکرار شوند یا با هم دیده شوند، بررسی پزشکی ضروری است.

آیا بیماری‌های قلبی در کودکان قابل درمان هستند؟

در بسیاری از موارد بله. بسته به نوع مشکل، ممکن است فقط پیگیری دوره‌ای کافی باشد یا از دارو و در برخی موارد جراحی استفاده شود. تشخیص زودهنگام شانس کنترل موفق را بالا می‌برد.

کدام علامت‌ها هشدار جدی‌تری محسوب می‌شوند؟

کبودی لب‌ها، تنفس غیرعادی در حالت استراحت، خستگی شدید هنگام شیر خوردن و رشد ضعیف از علائم مهم‌تر هستند، به‌خصوص اگر چند مورد همزمان دیده شوند.

اولین قدم والدین در مواجهه با این علائم چیست؟

علائم را ثبت کنید (زمان، شدت، تکرار) و با یک پزشک مطرح کنید. در صورت تردید، یک مشاوره سریع با متخصص اطفال می‌تواند مسیر درست را مشخص کند.