تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی چیست؟ | تفاوت علائم و درمان
193 
هر افت خلقی افسردگی نیست و هر نوسان خلقی هم اختلال دوقطبی محسوب نمی شود. مسئله زمانی پیچیده تر می شود که بدانیم افسردگی می تواند بخشی از اختلال دوقطبی نیز باشد؛ یعنی فرد با بی انگیزگی، خستگی، اختلال خواب و ناامیدی مراجعه کند، اما بررسی دقیق تر سابقه او تصویر متفاوتی نشان دهد. مرز این دو اختلال معمولاً در میزان غم یا شدت بی حوصلگی پیدا نمی شود. آنچه اهمیت بیشتری دارد، الگوی خلق، انرژی، خواب و رفتار فرد در طول زمان و به ویژه سابقه مانیا یا هیپومانیا است. در ادامه بررسی می کنیم تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی دقیقاً چیست، کدام نشانه ها برای افتراق آن ها اهمیت بیشتری دارند و چرا تشخیص درست می تواند مستقیماً بر انتخاب درمان اثر بگذارد. اما پیش از آن اگر می خواهید به طور دقیق بدانید اختلال دوقطبی چیست ابتدا این مقاله را بخوانید.
فهرست عناوین
- 1 تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی در چیست؟
- 2 فرق افسردگی و دو قطبی از نظر علائم
- 3 تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی از نظر خواب و انرژی
- 4 چه نشانه هایی احتمال اختلال دوقطبی را در فرد افسرده بیشتر می کنند؟
- 5 آیا هر نوسان خلقی نشانه اختلال دوقطبی است؟
- 6 تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی در یک نگاه
- 7 تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی در درمان
- 8 برای تشخیص افسردگی یا اختلال دوقطبی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
- 9 جمع بندی
- 10 سوالات متداول تفاوت دوقطبی و افسردگی
تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی در چیست؟
مهم ترین تفاوت، نوع دوره های خلقی در طول بیماری است. در افسردگی اساسی، سابقه ای از مانیا یا هیپومانیا وجود ندارد؛ اما در اختلال دوقطبی، وجود این دوره ها نقش اساسی در تشخیص دارد. نکته مهم اینجاست که فرد مبتلا به اختلال دوقطبی در دوره افسردگی می تواند علائمی بسیار شبیه فرد مبتلا به افسردگی اساسی داشته باشد. به همین دلیل، فقط با مشاهده علائم افسردگی نمی توان همیشه این دو را از یکدیگر تشخیص داد. در دوقطبی نوع یک حداقل یک دوره مانیا وجود دارد و داشتن دوره افسردگی اساسی برای تشخیص الزامی نیست؛ هرچند بسیاری از افراد آن را تجربه می کنند. در دوقطبی نوع دو نیز دوره های افسردگی اساسی همراه با هیپومانیا دیده می شوند.
فرق افسردگی و دو قطبی از نظر علائم
بخش قابل توجهی از علائم افسردگی میان این دو وضعیت مشترک است. فرد در افسردگی اساسی یا فاز افسردگی دوقطبی ممکن است کاهش انرژی، اختلال تمرکز، ناامیدی، تغییر خواب، کاهش علاقه و افت عملکرد روزانه را تجربه کند. تفاوت مهم تر در علائمی دیده می شود که خارج از دوره افسردگی اتفاق افتاده اند. در اختلال دوقطبی ممکن است دوره هایی با افزایش غیرعادی فعالیت و انرژی، کاهش نیاز به خواب، پرحرفی، سرعت گرفتن افکار، تحریک پذیری، افزایش اعتمادبه نفس یا رفتارهای تکانشی و پرخطر وجود داشته باشد.
بنابراین یک دوره افسردگی را باید در چارچوب سیر کلی خلق فرد بررسی کرد، نه به عنوان یک اتفاق جداگانه.
تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی از نظر خواب و انرژی
اختلال خواب در هر دو بیماری شایع است، اما نوع آن می تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت خلقی فرد بدهد. در افسردگی، ممکن است فرد کم خوابی یا پرخوابی داشته باشد و با وجود استراحت همچنان خسته و کم انرژی باشد. در مانیا یا هیپومانیا، اتفاق متفاوتی می تواند رخ دهد: نیاز فرد به خواب کاهش پیدا می کند، بدون اینکه به همان نسبت احساس خستگی کند.
برای مثال، فرد ممکن است چند ساعت بخوابد و همچنان انرژی زیادی برای فعالیت داشته باشد. این وضعیت با بی خوابی معمولی تفاوت دارد؛ زیرا در بی خوابی فرد معمولاً تمایل به خوابیدن دارد اما نمی تواند بخوابد و روز بعد نیز خستگی را احساس می کند.
چه نشانه هایی احتمال اختلال دوقطبی را در فرد افسرده بیشتر می کنند؟
هیچ علامت منفردی نمی تواند دوقطبی بودن یک فرد را ثابت کند. با این حال، بعضی سابقه ها باعث می شوند روانپزشک احتمال اختلال دوقطبی را دقیق تر بررسی کند؛ از جمله:
- دوره های مشخص افزایش غیرعادی انرژی و فعالیت
- کاهش محسوس نیاز به خواب در برخی دوره ها
- پرحرفی یا سرعت گرفتن غیرعادی افکار
- رفتارهای تکانشی یا پرخطر خارج از الگوی معمول فرد
- تحریک پذیری یا سرخوشی غیرمعمول همراه با افزایش فعالیت
- دوره های مکرر افسردگی
- سابقه خانوادگی اختلال دوقطبی
- تغییر غیرعادی خلق پس از مصرف بعضی داروهای ضدافسردگی
وجود یک یا چند مورد از این نشانه ها به معنای تشخیص قطعی اختلال دوقطبی نیست و باید مدت، شدت، زمان وقوع و ارتباط آن ها با سایر علائم بررسی شود.
راهنمای NICE نیز توصیه می کند هنگام ارزیابی افراد مبتلا به افسردگی، درباره سابقه دوره هایی از افزایش فعالیت یا رفتارهای مهارنشده سؤال شود؛ زیرا این اطلاعات می توانند در شناسایی احتمال اختلال دوقطبی اهمیت داشته باشند.
آیا هر نوسان خلقی نشانه اختلال دوقطبی است؟
خیر. این یکی از رایج ترین برداشت های اشتباه درباره دوقطبی است. تغییر حال در واکنش به استرس، اتفاقات روزمره، کمبود خواب یا مشکلات شخصی به تنهایی نشانه اختلال دوقطبی محسوب نمی شود. در این اختلال، تغییر خلق بخشی از یک دوره بالینی مشخص است و معمولاً با تغییر قابل توجه در انرژی، میزان فعالیت، خواب، سرعت افکار و رفتار همراه می شود.
بنابراین کسی که در طول یک روز چند بار عصبانی، ناراحت یا خوشحال می شود، صرفاً بر اساس این تغییرات نمی تواند دوقطبی تشخیص داده شود. تشخیص اختلال دوقطبی تنها توسط بهترین دکتر اختلال دو قطبی انجام می شود.
تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی در یک نگاه
این مقایسه برای درک تفاوت کلی دو اختلال است و جایگزین تشخیص روانپزشکی نیست؛ زیرا مخصوصاً در دوره افسردگی، هم پوشانی علائم می تواند زیاد باشد.
تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی در درمان
اهمیت تشخیص درست زمانی بیشتر مشخص می شود که به درمان می رسیم؛ زیرا رویکرد دارویی این دو اختلال الزاماً یکسان نیست. در افسردگی اساسی، بسته به شدت علائم و شرایط فرد ممکن است از روان درمانی، داروهای ضدافسردگی یا سایر روش های درمانی استفاده شود. در اختلال دوقطبی، درمان باید بر اساس نوع دوره فعلی و سابقه بیماری انتخاب شود و علاوه بر کنترل علائم، پیشگیری از مانیا، هیپومانیا و عود دوره های خلقی نیز اهمیت دارد. داروهای تثبیت کننده خلق و برخی داروهای ضدروان پریشی از گزینه های مهم درمانی هستند.
نکته مهم تر درباره داروهای ضدافسردگی است. این داروها در بعضی افراد مبتلا به دوقطبی ممکن است به برنامه درمان اضافه شوند، اما انتخاب آن ها نیاز به ارزیابی روانپزشک دارد و مصرف ضدافسردگی به تنهایی می تواند در برخی بیماران خطر مانیا یا تغییر سریع دوره های خلقی را افزایش دهد.
به همین دلیل، استفاده از داروی فرد دیگری یا شروع، قطع و تغییر خودسرانه داروهای روانپزشکی توصیه نمی شود.
برای تشخیص افسردگی یا اختلال دوقطبی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای افتراق افسردگی از اختلال دوقطبی باید به روانپزشک یا متخصص اعصاب و روان مراجعه کرد. روانپزشک فقط علائم فعلی را بررسی نمی کند؛ سابقه دوره های خلقی، خواب، میزان فعالیت، رفتار، درمان های قبلی، سابقه خانوادگی و در صورت نیاز عوامل جسمی یا دارویی نیز در ارزیابی در نظر گرفته می شوند. این بررسی به خصوص زمانی اهمیت بیشتری دارد که افسردگی چند بار تکرار شده باشد یا فرد در گذشته دوره هایی از افزایش غیرعادی انرژی، کاهش نیاز به خواب یا تغییر محسوس رفتار را تجربه کرده باشد. در تلفن خونه می توان برای ارزیابی این علائم و بررسی مسیر مناسب تشخیص و درمان، از بهترین دکتر روانپزشک مشاوره دریافت کرد.
جمع بندی
تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی بیش از آنکه به شدت افسردگی مربوط باشد، به الگوی دوره های خلقی مربوط است. وجود سابقه مانیا یا هیپومانیا می تواند تشخیص را به سمت اختلال دوقطبی تغییر دهد؛ حتی اگر فرد در زمان مراجعه فقط علائم افسردگی داشته باشد. از آنجا که نوع تشخیص روی انتخاب درمان نیز اثر می گذارد، در دوره های مکرر افسردگی یا وجود تغییرات غیرمعمول در خواب، انرژی و رفتار، ارزیابی روانپزشکی اهمیت دارد.
سوالات متداول تفاوت دوقطبی و افسردگی
مهم ترین تفاوت افسردگی و اختلال دوقطبی چیست؟
مهم ترین تفاوت، سابقه دوره های مانیا یا هیپومانیا است. چنین دوره هایی در افسردگی اساسی وجود ندارند، اما در تشخیص اختلالات دوقطبی نقش اساسی دارند.
آیا اختلال دوقطبی می تواند ابتدا با افسردگی ظاهر شود؟
بله. بعضی افراد ابتدا برای درمان یک دوره افسردگی مراجعه می کنند و سابقه هیپومانیا شناخته نشده است یا اولین دوره مانیا یا هیپومانیا بعدها رخ می دهد. به همین دلیل، تشخیص ممکن است با کامل تر شدن سابقه بیماری تغییر کند.
آیا افسردگی به اختلال دوقطبی تبدیل می شود؟
معمولاً اصطلاح تبدیل شدن افسردگی به دوقطبی دقیق نیست. ممکن است فرد ابتدا فقط دوره افسردگی داشته باشد و بعداً با بروز مانیا یا هیپومانیا مشخص شود که الگوی بیماری او در طیف اختلال دوقطبی قرار دارد.
