تغذیه بیماران ام اس؛ مواد غذایی مضر و مواد غذایی مناسب بیماران ام اس
فهرست عناوین
ام اس چیست؟
ام اس یا مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به غلاف میلین (پوشش محافظ اعصاب در مغز و نخاع) حمله میکند. این آسیب باعث اختلال در انتقال پیامهای عصبی شده و علائمی مانند خستگی، ضعف عضلانی، تاری دید و بیحسی اندامها ایجاد میکند.
انواع اصلی بیماری ام اس عبارتاند از:
- سندرم جداشده بالینی (CIS) – نخستین دوره علائم مشابه ام اس
- ام اسعودکننده-فروکشکننده (RRMS) – شایعترین نوع، با دورههای عود و بهبود
- ام اسپیشرونده اولیه (PPMS) – پیشرفت تدریجی بدون بهبود
- ام اسپیشرونده ثانویه (SPMS) – مرحلهای پیشرفتهتر که پس از RRMS رخ میدهد
دسترسی سریع به مشاوره پزشکی آنلاین با متخصص تغذیه میتواند در تشخیص، درمان و اصلاح تغذیه بیماران ام اس نقش مهمی داشته باشد.
تأثیر تغذیه بر بیماری ام اس
اگرچه رژیم غذایی مشخصی برای درمان قطعی ام اس وجود ندارد، اما تحقیقات نشان میدهد که تغذیه سالم میتواند در کاهش التهاب، مدیریت علائم و کند کردن پیشرفت بیماری مؤثر باشد.
یک برنامه مؤثر تغذیه بیماران ام اس باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- سرشار از آنتیاکسیدانها برای کاهش التهاب
- حاوی فیبر بالا برای بهبود عملکرد روده
- تأمینکننده ویتامین D و کلسیم کافی برای سلامت استخوانها
- دارای ویتامینها و مواد معدنی برای افزایش انرژی و کاهش خستگی
همچنین باید مصرف غذاهایی که با التهاب مزمن و پیامدهای متابولیک ناسالم مرتبطاند، کاهش یابد؛ مانند غذاهای فراوریشده، چربیهای اشباع و قندهای ساده.
برخی شواهد علمی نشان میدهند که الگوهای خاص تغذیهای مانند رژیمهای کتوژنیک یا رژیمهای تقلید روزه داری (Fasting Mimicking Diet) ممکن است به کاهش التهاب و بهبود علائم کمک کنند.
در مطالعهای روی ۶۰ فرد مبتلا به ام اس، رژیمهای کمکالری و کتوژنیک باعث بهبود نوع عودکننده بیماری (RRMS)، کاهش التهاب، خستگی و افسردگی شدند.
مواد مغذی خاصی نیز در مطالعات مفید شناخته شدهاند، از جمله:
- روغن ماهی (منبع اسیدهای چرب امگا-۳ با خاصیت ضدالتهابی)
- ویتامینهای گروه B (بهویژه B12 و B6 برای عملکرد عصبی)
- استیلسیستئین (NAC) و کوآنزیم Q10 (CoQ10) برای کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد حرکتی.
مواد غذایی مناسب برای بیماران ام اس
بر اساس تحقیقات فعلی و در حال انجام، یک برنامه خوب تغذیه بیماران ام اس باید به افراد مبتلا به این بیماری کمک کند تا علائم خود را مدیریت کنند. به ویژه، باید به مدیریت پیشرفت بیماری کمک کند و با هدف به حداقل رساندن اثرات ناشی از علائم رایج ام اس، برنامه ریزی شود.
یک رژیم مناسب برای بیماران ام اس باید متعادل، متنوع و غنی از مواد مغذی ضدالتهاب باشد. غذاهای پیشنهادی عبارتاند از:
- میوهها و سبزیجات تازه: منابع غنی از آنتیاکسیدان و فیبر
- غلات کامل: مانند جو دوسر، برنج قهوهای و کینوا
- آجیل و دانهها: مانند گردو، بادام و بذر کتان
- ماهیهای چرب: از جمله سالمون، تن و خالمخالی سرشار از امگا۳ و ویتامین D
- گوشتهای تازه و کمچرب: مانند مرغ یا بوقلمون
- تخممرغ و لبنیات کمچرب: منابع ویتامین D، بیوتین و کلسیم
- چربیهای سالم: شامل روغن زیتون، آووکادو، نارگیل و بذر کتان
- پروبیوتیکها: مانند ماست، کفیر، کیمچی و کلم ترش که به بهبود عملکرد روده کمک میکنند.
این غذاها به کاهش التهاب، تقویت سیستم ایمنی و بهبود سلامت عمومی کمک میکنند.
این غذاها به بهبود عملکرد سیستم ایمنی، کاهش التهاب و کنترل علائم کمک میکنند. همچنین رژیم غنی از مواد گیاهی و غلات، سرشار از فیبر، ویتامین و مواد معدنی است که میتواند به علائمی مانند یبوست، خستگی و اختلال عملکرد مثانه کمک کند. ترکیبات گیاهی موجود در این مواد به عنوان آنتیاکسیدان عمل کرده و روند بیماری را کندتر میکنند.
ماهیهای چرب مانند سالمون و خال مخالی بهدلیل دارا بودن امگا-۳ و ویتامین D از بهترین گزینهها برای بیماران ام اس هستند. در مقابل، مصرف گوشت قرمز و چربیهای اشباع بهتر است در حد اعتدال باشد. لبنیات نیز در برخی مطالعات با فعالیت بیماری مرتبط دانسته شدهاند، اما در حد متعادل منبع خوبی از کلسیم، ویتامین D و پتاسیم هستند. در صورت مشاهده تشدید علائم، مصرف آنها باید با نظر پزشک تنظیم شود.
مواد غذایی مضر برای بیماری ام اس
بیشتر غذاهای ممنوعه برای بیماران ام اس با التهاب مزمن مرتبط هستند که آن ها شامل گوشت های فرآوری شده، کربوهیدرات های تصفیه شده، چربی های ترانس و نوشیدنی های شیرین شده با شکر میشوند.برخی از غذاهای مضر برای بیماران ام اس که باید از آنها پرهیز شود شامل موارد زیر است:
- گوشتهای فرآوریشده: مانند سوسیس، بیکن، گوشت کنسروی و دودی
- کربوهیدراتهای تصفیهشده: مانند نان سفید، ماکارونی، بیسکویت و نان تورتیلا
- غذاهای سرخشده: مانند سیبزمینی سرخکرده، مرغ سوخاری و دونات
- غذاهای بسیار فرآوریشده: مانند فستفود، چیپس و غذاهای منجمد
- چربیهای ترانس: مانند مارگارین و روغنهای هیدروژنه
- نوشیدنیهای شیرینشده با شکر: نوشابه، نوشیدنیهای انرژیزا و چای شیرین
- الکل: مصرف آن باید تا حد امکان محدود شود.
اگر به بیماری سلیاک مبتلا هستید، از تمام غذاهای حاوی گلوتن مانند گندم، جو و چاودار خودداری کنید.
تغذیه بیماران ام اس در طب سنتی
طب سنتی نیز راهکارهایی را برای کاهش علائم ام اس در افراد در نظر گرفته که به نظر می رسد با رعایت آنها می توان تا حد قابل توجهی به کاهش علائم و تشدید نشدن آنها کمک نمود. برخی از تدابیر برای پیشگیری از ام اس و کاهش علائم آن در طب سنتی عبارتند از:
- پرهیز از استرس، خشم و اضطراب
- خواب کافی، آرام و باکیفیت
- حفظ تعادل مزاجی و پرهیز از سردی و رطوبت زیاد
- پرهیز از گیاهخواری و خام گیاهخواری
سخن پایانی
مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) بیماری پیچیدهای است که برای کنترل آن باید از رویکرد چندجانبه شامل درمان دارویی، فعالیت بدنی و تغذیه سالم استفاده شود. رعایت رژیم غذایی ضدالتهاب و سرشار از مواد مغذی میتواند به کاهش التهاب، خستگی و بهبود عملکرد عصبی کمک کند. برای دریافت برنامه تغذیه شخصی سازی شده، میتوانید از طریق پلتفرم تلفن خونه با متخصص تغذیه یا پزشک مغز و اعصاب مشورت کنید.
